Peuterpuberteit

Peuterpuberteit. Een fase waar iedere ouder waarschijnlijk doorheen moet. De ene heeft het wat zwaarder dan de andere... tot welke categorie mag ik mezelf rekenen? Ons prinsesje kan er wat van hoor, poeh!!!

Wanneer begint die peuterpuberteit? Hoe handle je dit als ouder thuis en 'en plein publique'? Moet je ergens aan de bel trekken? Met die vragen worstelen wij ook. Ben ik een slechte ouder als ik eens uit mijn slof schiet? Ik ging op onderzoek uit.

Is je kind nog niet aan het puberen? Berg je maar, koop een dozijn oordopjes en train die stalen zenuwen. 

Wanneer begint de peuterpuberteit?

Denk je dat je alles gehad hebt, jullie zitten weer in een fijn ritme, alles loopt op rolletjes.. En dan ontdekt je kind 'emoties'. Alles wordt (letterlijk) uit de kast getrokken en iedere vraag of verzoek  wordt steevast met 'NEE!!' beantwoord. Voel je hem al aankomen? Dit is een herkenningspuntje van een nieuwe fase. Het begin van deze fase dient zich aan tussen de 1,5  en 2 jaar en eindigt meestal zo rond het 4e jaar (yes, ff volhouden deze!). Je kind gaat op ontdekkingsreis....

Zo ook onze prinses. De nee-fase begon al toen ze twee was. Ja, leuk als ik nou op alles nee zegt wordt mama lekker wanhopig. Dit was gelukkig nog te doen hoor. Nee? Ok, prima. Dan gaat mama weer naar huis zonder je. Reactie: 'NEEEEEE!!' (om vervolgens rennend achter mama aan te gaan). Wij hadden dus al snel door dat dé fase was aangebroken. Zij vond dat het tijd werd om grenzen te verleggen.

Zelf doen!

Frustratie voor jullie allebei

Zelf doen is een dingetje. In deze fase leert je kind zelfstandig te worden en wil het dus alles zelf proberen te doen. Zelf de jas aan doen lukt bijvoorbeeld prima, maar die rits... wat een frustratie! Zelf in de auto klimmen.. toch net iets te hoog om helemaal zelf te doen... hop, frustratie want papa of mama moet helpen. Ze willen heel veel, maar kunnen eigenlijk nog heel weinig zelf. En dit kan natuurlijk behoorlijk frustrerend zijn. 

De 'zelf doen-fase' is hier ook in volle gang. Het is zelfs zo erg, dat als mama per ongeluk toch de deur open doet (uit gewoonte, want ja.. ) ons prinsesje in een heuse draak verandert. Springend en krijsend staat ze achter mij 'zelluf doen!!!'. Oh...oeps... maar dan is het al te laat. Ik kan de deur weer dicht doen, maar dat lost het inmiddels ontstane probleem niet meer op. Nu kan ik twee dingen doen: zeggen dat ze zich niet zo moet aanstellen of voor haar neer knielen zachtjes uitleggen dat ze het echt wel zelf mag doen en vervolgens een dikke knuffel geven. Ik kies voor het laatste... want..

De heisa van hersenontwikkeling 

De hersenen bestaan uit twee helften. De linkerhelft regelt het denken, de rechterhelft regelt de emoties. Normaliter werken je twee hersenhelften samen. De ene helft denkt, terwijl de ander voelt.

Bij een driftbui stokt de samenwerking en neemt de rechterhelft het over. Hierdoor verliest je kind het vermogen om te denken en te relativeren. Bij volwassenen zorgt de prefrontale cortex ervoor dat we onze impulsen beheersen. Bij een peuter is deze nog in ontwikkeling. Hierdoor komt je kind in de  'flight, fight or freeze' modus.

Want tijdens zo'n meltdown of driftbui ontstaat er letterlijk een disconnect tussen de prefrontale cortex en de amygdala. De amygdala is het deel van de hersenen waar de basis functies worden geregeld. Je kunt niet meer redeneren met je kind, hij hoort je waarschijnlijk niet eens omdat hij puur emotioneel reageert. 

En dit is exact de reden waarom jou lieve, kalme, rustige, uitgebalanceerde prins of prinses als bij donderslag aan een heldere hemel, verandert in een (vuurspuwend) draakje. De hersenontwikkeling is nog in volle gang. Tussen het 2e en 4e jaar ontwikkelt de prefrontale cortex zich. En zal je kind steeds beter met zijn emoties en gevoelens om kunnen gaan.

Al die heisa omdat je kind simpelweg nog niet de instrumenten heeft om zijn emoties te reguleren. Pas na hun vierde ontwikkelen ze een inlevingsvermogen en kunnen ze goed (genoeg) uitleggen waarom ze boos, blij of bang zijn. 

Zo kwam er vanochtend ook een driftbui op natuurlijk het compleet verkeerde moment. We wilden net de deur uit om de kids naar de gastouder te brengen. Papa start de auto alvast en ik pak de jassen. Daar dacht onze dochter anders over, had ik natuurlijk kunnen weten. Zodra ik de hal in liep begon zij de gillen en te springen 'zelf doen'. Jas terughangen hielp niet meer. Ze had zelf de deur open willen doen en zelf haar jas willen pakken. Dit ontdekte ik later toen ik nog een extra stop bij de gastouder moest maken omdat we door alle getier de melk en fles voor zoonlief waren vergeten in de tas te doen. Ik trok haar nog even bij me en besprak de driftbui met haar.

 

Nabespreken..

Zij was allang weer met 10 andere dingen bezig en wilde me daar alles over vertellen. Driftbui? Hoezo, wanneer? 'Mama me helpen met plassen'. Het was dat ik niet op een stoel zat, anders was ik er waarschijnlijk vanaf gevallen. Zo snel als een tornado kan oplossen, zo snel was zij ook haar driftbui vergeten. Het van de stoel vallen heeft overigens meer te maken met het plassen wat ze absoluut niet op de wc wil doen, maar dat is een ander verhaal.

Andere oorzaken

Van communicatie skills tot angsten

Soms is het niet de frustratie van het niet kunnen dat een driftbui veroorzaakt. Je kind kan het ook moeilijk vinden om goed te communiceren. In principe betekent een driftbui dat ze het zelf even niet meer weten en/of kunnen en dat ze jou nodig hebben. Fijn idee toch? Een knuffel of bemoedigende woorden doen vaak al wonderen.

Het is ook goed mogelijk dat je kind angsten ervaart. Als ze iets moeten doen waar ze enorm tegenop zien (omdat ze er bang voor zijn) kan het een heftig 'gesprek' worden omdat je als ouder niet altijd doorhebt dat er angst aan ten grondslag ligt. We kennen de reclame wel van de moeder die tekeer gaat tegen haar zoon in het restaurant omdat hij per ongeluk een glas wijn om stoot. Schreeuwen tegen je kind is een veroorzaker van angst en onzekerheid. Ik kwam interessante tips tegen op deze (engelstalige) website. Handig om erbij te hebben om je kind moed in te praten en af en toe om jezelf te kalmeren.

Mijn dochter wordt tweetalig opgevoed. En dat zorgt ook voor communicatieproblemen van alle kanten. Ze zeggen wel, een kind pikt de makkelijkste woorden eruit (dan krijg je dingen als big auto), dat is helemaal waar. Af en toe lopen mama en daddy ook met een groot vraagteken boven het hoofd en breken wij onze hersenen over wat ze nu precies wil vertellen. Ik moet soms 3 keer vragen, zij heeft het dan allang opgegeven en speelt gelukkig 9 van de 10 keer gewoon weer verder. Maar soms wordt ze boos want dan doet mama of daddy het verkeerd..en dan hebben we een driftbui te pakken. 

Leuk zo'n leermoment, maar hoe ga je er mee om?

15 tips!

  • Probeer erachter te komen wat de aanleiding is van de driftbui. Probeert je kind je te vertellen dat ze het even moeilijk heeft? Gaat het om een machtsstrijd? Is je kind overprikkeld en zoekt hij een manier om dit te uiten? Uitgeput? Of is het onduidelijk wat de regels zijn en probeert je kind grenzen te verleggen? Bekijk het vanuit het perspectief van je kind en probeer een voor de situatie gepaste reactie te geven.
  • Blijft rustig tijdens zo'n driftbui en probeer je geduld niet te verliezen. Jij bent immers het grote voorbeeld en voorbeeld doet volgen. Krijg je het moeilijk, loop dan even weg (of haal diep adem, tel tot 10). Niet op tijd weggelopen? Biedt dan je excuses aan, ook weer een mooie les voor je kind.
  • Een driftbui is een belangrijk leermoment. Ze moeten immers leren om hun emoties onder controle te krijgen. Praat daarom na. Bespreek wat er gebeurde en hoe het nu opgelost/ goedgemaakt kan worden.
  • Is je kind aan het foeteren omdat je het brood in teveel stukjes hebt gesneden? Neem het serieus! Voor je kind is dit een regelrechte ramp. Zijn gevoel is op dat moment heel echt.
  • Daarentegen, neem je zelf niet altijd te serieus. Is de strijd om het wel of niet met een vork eten het waard? Of eet je ook een keer gezellig met je handen?
  • Regels en grenzen. Zorg dat ze er zijn en geef je peuter geen oneindige rekruimte (..daar moet mama nog wat op oefenen) Jij stelt de regels en geeft grenzen aan en je peuter leert (uiteindelijk met veel vallen en opstaan) dat ie zich daaraan heeft te houden. Hierdoor leert hij zelf later ook grenzen te stellen en zal hij zich nu veilig voelen binnen deze grenzen. Rekruimte staat gelijk aan uitbuiting, dat hebben ze razendsnel door!
  • Beloon positief gedrag. Speelgoed opgeruimd? 'Goed gedaan, nu mag je...'. Bord leeg gegeten? Dat verdient een speciaal toetje bij ons. Als een trofee staat die de hele maaltijd op tafel te prijken. En het werkt! Bonen, wortels, broccoli, het gaat er allemaal in om maar dat lekkere toetje te bemachtigen. 
  • Heeft je kind zich misdragen? Maak het gedrag dan bespreekbaar. Dus niet 'jij was stout', maar 'mama vond het niet leuk wat je deed'. 
  • Let op je eigen lichaamstaal. Mag iets niet? Zeg dat dan niet lachend, want ja... het mag toch niet en dat is helemaal niet leuk! (En dat is nog best moeilijk als het enigszins rare verzoeken zijn)
  • Soms is het niet mogelijk voor je kind om zelf te kiezen, dit heeft dan de nodige gevolgen. Zorg er dan voor dat er op andere momenten wel ruimte is voor (gekaderde) keuzes. Kiezen tussen twee stukken fruit, of 'wil je de Paw Patrol trui of die met vosjes?' (die beide passen bij de broek die mama heeft uitgekozen :P. Ja ja, slimme psychologie!)
  • Toch weer een driftbui in de gezellige peuterpuberteit? Las dan een time-out in. Een time-out is geen straf, het is een plek waar ze even tot rust kunnen komen en je je kind uit de situatie kan halen. Sleep je kind er niet naar toe, blijf zelf rustig. Houdt maximaal 1 minuut per levensjaar aan, anders is hij weer vergeten waarom hij een time-out kreeg. Doe je het korter, dan kan het een leuk spelletje worden.
  • 'Als je nu niet luistert ga je meteen naar bed!' bekend zinnetje? Hier wordt ie in het heetst van de strijd helaas ook wel eens geroepen, maar gelukkig nooit uitgevoerd. Maar nee, bed moet geen straf zijn. Driftbuien zijn één ding, slaapproblemen hoeven we er niet bij. 
  • Moeheid  en niet weten waar ze aan toe zijn kan ook een trigger zijn in de peuterpuberteit. Probeer daarom zoveel mogelijk routine en structuur aan te brengen. Eet, speel en slaap op gezette tijden. 
  • De peuterpuberteit heeft alles te maken met 'zelf doen'. Neem daarom de tijd om je kind dit ook te laten doen. Had ik vanochtend 5 minuten meer de tijd genomen, dan had ze zelf haar jas kunnen pakken en kunnen proberen deze zelf aan te doen en hadden we waarschijnlijk geen driftbui gehad. 
  • En last but not least, en hier heb ik zelf enorm veel profijt van. Geef je kind tijdsindicaties. Ok, natuurlijk hebben ze nog geen enkel besef van hoelang 2 minuten duurt. Je bereidt ze wel voor op de verandering die gaat komen. 'Je mag nog 10 minuten spelen, daarna ga je slapen. Je hebt nu nog 5.., 2.., 1.. minuten.' Wel zorgen dat ze ook bevestigen en je niet zomaar wat in het luchtledige roept terwijl zij vrolijk doorspelen. Anders werkt het niet.